Đừng khiến vơi dần các di sản |

(Xây dựng) - Việt Nam có ngày Di sản 23/11, nhưng cứ đến ngày này, điểm lại thời gian đã qua, chúng ta lại giật mình bởi sự xuống cấp hoặc mất tích của không ít di sản, trong đó có các di sản kiến trúc.

7 năm trước, khi Hà Nội sẵn sàng bước tham gia kỷ niệm 1.000 năm, các chuyên gia về di sản cảnh báo rằng, những nhà điều hành phải có những quyết định chấm dứt khoát ví như không muốn để cho đô thị này đi tham gia vết xe của các nước khác ở châu Á khi công cuộc tạo ra đã biến những thành phố của họ biến thành độc ác mộng. Và bữa nay, nhịn nhường như những cảnh báo ấy đang trở thành hiện thực.

Không chỉ có thị trấn cổ hủ Thủ đô, sự bành trướng của đô thị hóa, sự nhiều chủng loại tới tạp nhạp của các kiểu dáng kiến trúc nhập cảng khắp nơi, đang là mối doạ dọa trực tiếp với gần 2.000 di tích (của Thủ đô cũ). Đã có những lo âu rằng, liệu rằng dấu hiệu của sự phồn vinh có làm phôi phai những nét văn hiến hào hoa đã tồn tại trong đời sống cư dân Thủ đô? Chẳng bao lâu nữa những cầu vượt, con đường tàu điện ngầm và các tòa nhà chọc trời sẽ là một phần bộ mặt của Hà Nội. Ví như không tìm ra sự phối hợp thì chính chúng sẽ lấn át, thậm chí khiến mất vẻ đẹp đặc trưng riêng của Hà Nội!(?)

Cũng vậy, khu thị trấn cũ kĩ Sài Gòn chưa có chính sách bảo tàng thực thụ thích hợp với đời sống người dân. Dù khu thị trấn cũ rích ở đô thị này chỉ còn giới hạn trong các đoạn đường (hiện nay) là Hùng Vương ở phía Bắc, kênh Tàu Hủ ở phía Nam, Lương Nhữ Học ở phía Tây và Phù Đổng Thiên Vương ở phía Đông, cũng có nguy cơ biến mất. Các tòa nhà cổ lỗ (được xây đắp thời Pháp) đầy đủ đã bị đổi mới kết cấu và bài trí bên trong, một vài căn bên ngoài cũng bị tu bổ để phù hợp với việc kinh doanh của cư dân.

Rõ ràng, phổ quát di sản đang bị quên béng hoặc biến mất hoàn toàn. Có di sản bị “ân cần” quá mức đến biến dạng hay những di sản sống lay lắt vì còn chưa định được danh tính xác nhận, có di sản luôn phản ứng, không hấp thu những yếu tố mới trong công đoạn phát triển... đều có những phép tắc riêng của nó. Nhưng, còn một điều then chốt mà hạn độ nào chúng ta chưa giải quyết được thì di sản văn hóa vẫn phải long đong, long đong. Nói như KTS Hoàng Đạo Kính thì: “Di sản của cha ông để lại không thêm, chỉ vơi đi thôi. Tấn công mất là mất hẳn. Chúng ta chỉ nên coi bản thân mình là thế hệ nối liền của chuỗi lịch sử. Nghĩa vụ của chúng ta đầu tiên là chuyền các di sản riêng lẻ trong khoảng quá khứ sang bàn tay các thế hệ tiếp sau. Trùng tu cần để lại vết tích của những người xây đắp lên chúng và trùng tu trước ta, để lại vết tích trùng tu công nghệ của thời bản thân, cùng lúc để lại phần việc cho người tới sau khiến cho tiếp, ví như ta chưa đủ hạ tầng làm cho việc đó bữa nay. Không nên quá tự tín để làm thay quá khứ, mải chắc chắn chính mình mà xóa hết đi phần lớn”.

Đó chính là chủ chốt của nhân tố. Bởi lẽ, cho đến bữa nay, kiếm được thức về di sản và bảo tàng di sản của nhà quản lý, nhà chuyên ngành, đồng đội cư dân... còn rất vênh nhau, chưa có tiếng nói phổ biến - tiếng nói về di sản, tiếng nói chuyền lại cho các thế hệ tương lai một bí quyết chân thực và chân thực nhất.

Trước mỗi di sản phụ vương ông để lại, xin hãy tĩnh tâm hấp thụ cho chặng đường tiếp sau được an ninh. Đã có quá nhiều bài học mà sự nuối tiếc không thể cứu vớt. Đừng tiến về phía trước trong niềm hưng phấn quá vĩ đại, trong men say hào nhoáng với những tòa ngang, dãy dọc, những thị trấn mới chẳng ký ức, chẳng gốc tích ước vọng gì!!!

Ngọc Lý

Đọc thêm: máy bơm dân dụng giá rẻ